Σε τι χρησιμεύει ο φυσιολογικός ορός;

Γιατί λέγεται φυσιολογικός ορός;

Θέλετε να καταλάβετε σε τι χρησιμεύει ο φυσιολογικός ορός; Ας ξεκινήσουμε με ένα (σύντομο) μάθημα χημείας!

Το ανθρώπινο σώμα αποτελείται κατά 70% από νερό, που είναι κατανεμημένο σε διαφορετικά ποσοστά στα διάφορα διαμερίσματα του οργανισμού.

Για να διατηρηθεί σταθερή και ισορροπημένη η σύσταση των σωματικών υγρών, το σώμα μας έχει ενεργοποιήσει ένα εκλεπτυσμένο σύστημα ελέγχου για την προώθηση του ισοζυγίου νερού, την εξισορρόπηση της εισροής και εκροής υγρών και τη διατήρηση της ωσμωτικής ισορροπίας μεταξύ ενδοκυττάριου και εξωκυττάριου υγρού.

Ειδικότερα, η ωσμωμοριακότητα ενός διαλύματος είναι ένας δείκτης της περιεκτικότητάς του σε διαλυμένες ουσίες και της πίεσης που ασκείται σε ένα τοίχωμα και, επομένως, της ικανότητας να προσελκύει νερό από άλλα διαλύματα.

Η διατήρηση σταθερότητας της ωσμωμοριακότητας μεταξύ του εξωκυττάριου και του ενδοκυττάριου υγρού αποτρέπει τη συρρίκνωση του κυττάρου ή τη διόγκωσή του μέχρι σημείου ρήξης.

Όλα έχουν να κάνουν με τη χημεία: αν δύο υδατικά διαλύματα διαχωριστούν με μια ημιπερατή μεμβράνη (όπως οι βιολογικές μεμβράνες), το νερό μετακινείται από το διάλυμα με τη χαμηλότερη συγκέντρωση διαλυμένων ουσιών προς εκείνο που είναι πιο πλούσιο σε άλατα.

Με αυτόν τον τρόπο το αραιώνει καθιστώντας τα 2 διαλύματα ισότονα, δηλαδή με ίση ωσμωμοριακότητα. Τα υγρά που κατανέμονται στα διάφορα διαμερίσματα του οργανισμού διαμορφώνουν μια μέση ωσμωμοριακότητα της τάξης των 280 mOsm/l, η οποία είναι ελαφρώς χαμηλότερη από εκείνη του αίματος (γενικά 300 mOsm/l).

Ο έλεγχος της ισορροπίας της ωσμωμοριακότητας μεταξύ των διαφόρων διαμερισμάτων του οργανισμού επιτρέπει τη διατήρηση της φυσιολογικής ενυδάτωσης του σώματός μας και τη ρύθμιση της μετακίνησης θρεπτικών συστατικών και άλλων απαραίτητων ουσιών μεταξύ των κυττάρων, όποτε είναι απαραίτητο.

Ο φυσιολογικός ορός ονομάζεται έτσι ακριβώς επειδή, με μέση ωσμωμοριακότητα 280-290 mOsm/l, έχει χαρακτηριστικά παρόμοια με εκείνα των οργανικών υγρών, τόσο που ονομάζεται ακόμη και ισότονο διάλυμα.

Ο φυσιολογικός ορός που έχετε στο σπίτι με τη μορφή φιαλιδίων ή σπρέι είναι ένα μείγμα νερού και αλατιού, δηλαδή NaCl (ή χλωριούχο νάτριο) σε συγκέντρωση 0,9% W/V (mg/100 ml), δηλαδή σε 100 ml νερού υπάρχουν 9 mg αλατιού διαλυμένα. Το διάλυμα αυτό, μάλιστα, ονομάζεται και αλατούχο διάλυμα.

Μόλις είδαμε ότι ο φυσιολογικός ορός μοιάζει πολύ με τα σωματικά υγρά, συγκεκριμένα είναι ισότονος με διαλύματα νερού, αλάτων και άλλων ενώσεων που βρίσκονται μέσα στον οργανισμό μας και στο αίμα.

Λέγεται επίσης ότι ο φυσιολογικός ορός βρίσκεται σε ισορροπία με τα οργανικά υγρά και με το αίμα, δηλαδή δεν διαταράσσει το οργανικό ισοζύγιο νερού και, επομένως, δεν προκαλεί ροή υγρών από το ένα διαμέρισμα του οργανισμού μας στο άλλο.

Στην πραγματικότητα, ο στείρος φυσιολογικός ορός χρησιμοποιείται τόσο ως φορέας για τα φάρμακα που χορηγούνται με έγχυση όσο και στην παρεντερική σίτιση. Επιπλέον, ενδοφλεβίως χρησιμοποιείται ως διάλυμα ηλεκτρολυτών στην επανυδάτωση σε περιπτώσεις αφυδάτωσης, εμετού ή άλλων προβλημάτων που προκαλούν απώλεια υγρών επικίνδυνη για την υγεία και τη ζωή.

Βεβαίως, όταν μιλάμε για ενδοφλέβια χρήση φυσιολογικού ορού αναφερόμαστε σε ιδιαίτερες, λεπτές καταστάσεις που απαιτούν την παρέμβαση γιατρού με την υποστήριξη επαγγελματιών νοσηλευτών.

Εσείς, αγαπητή μαμά, χρειάζεται μόνο να καταλάβετε ότι ο φυσιολογικός ορός είναι ένα υγρό το οποίο μοιάζει τόσο πολύ με τα υγρά που περιέχονται στο σώμα μας που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμη και ενδοφλεβίως.

Η χρήση φυσιολογικού ορού για το μικρό σας περιορίζεται κυρίως σε εξωτερική εφαρμογή και σε συνθήκες που μπορείτε να διαχειριστείτε πολύ καλά μόνες σας και στο σπίτι, αφού λάβετε οδηγίες από τον παιδίατρό σας.

Στην πραγματικότητα, ο φυσιολογικός ορός ή το ισότονο αλατούχο διάλυμα είναι ένα χρήσιμο βοήθημα για πολλές μητέρες τόσο στον καθημερινό καθαρισμό της μύτης όσο και σε ορισμένα συχνά προβλήματα που παρουσιάζονται στα νεογέννητα και τα μικρά παιδιά.

Φυσιολογικός ορός: Σε τι χρησιμεύει και πώς δρα

Ο φυσιολογικός ορός ή το ισότονο αλατούχο διάλυμα που έχετε στο σπίτι, σε μορφή φιαλιδίων ή σπρέι, χρησιμεύει κυρίως ως εξής:

• Για τον καθημερινό καθαρισμό της μύτης.
• Για τον καθαρισμό της μύτης όταν υπάρχει υπερβολική παραγωγή βλέννας.
• Ως φορέας του φαρμάκου στη θεραπεία με αερόλυμα.
• Για τον καθαρισμό των ματιών.

Η ωσμωμοριακότητα και η σύνθεσή του, που είναι παρόμοια με αυτή των σωματικών υγρών, επιτρέπει την ασφαλή χρήση του ακόμη και πολλές φορές την ημέρα καθώς είναι ένα πρακτικά αδρανές υγρό.

Για παράδειγμα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για τον καθαρισμό των ματιών του νεογνού όσο και ως ενυδατικό κολλύριο, ακριβώς επειδή έχει σύσταση παρόμοια με αυτή του υγρού των δακρύων.

Όσον αφορά τη θεραπεία με αερόλυμα, ωστόσο, το ισότονο διάλυμα είναι βασικός φορέας για φάρμακα καθώς είναι αδρανές: σε επαφή με τους βλεννογόνους της ανώτερης αναπνευστικής οδού και στη συνέχεια με τους βρόγχους, τα βρογχιόλια και τις κυψελίδες, δεν παρεμβαίνει στην τοπική ωσμωμοριακότητα.

Τέλος, ο καθαρισμός της μύτης είναι μια από τις πιο συνηθισμένες χρήσεις του φυσιολογικού ορού. Είναι ιδανικός για ρινικές πλύσεις σε μικρότερα παιδιά ώστε να διατηρούν τη μύτη τους καθαρή όταν δεν μπορούν ακόμη να τη φυσήξουν μόνα τους.

Επιπλέον, αποτελεί επίσης ένα χρήσιμο βοήθημα για να διατηρείται ελεύθερη η μύτη των μεγαλύτερων παιδιών, καθώς και για την πρόληψη της συσσώρευσης μικροοργανισμών ή αλλεργιογόνων που μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα στην ανώτερη αναπνευστική οδό.

Το ισότονο διάλυμα δρα κυρίως με μηχανικό τρόπο που προάγει την αποβολή της βλέννας και των ακαθαρσιών από τη μύτη αραιώνοντάς τα και βοηθώντας έτσι στην αποβολή τους.

Η μεγαλύτερη αποτελεσματικότητά του όμως εξαρτάται από τον όγκο και την πίεση με την οποία το διάλυμα ενσταλάσσεται στα ρουθούνια. Σε γενικές γραμμές, όσο μεγαλύτερος είναι ο όγκος, τόσο περισσότερη βλέννα και υπολείμματα απομακρύνονται. Ο ίδιος κανόνας θα μπορούσε να ισχύει και για την πίεση, αλλά πρέπει να προσέχετε τους ευαίσθητους βλεννογόνους του μωρού.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η πίεση πρέπει να ρυθμίζεται προσεκτικά λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία του παιδιού και την υγεία των βλεννογόνων του: η υπερβολική δύναμη, στην πραγματικότητα, θα μπορούσε να προκαλέσει βλάβες και δυσάρεστες ρινορραγίες.

Τέλος, η θερμοκρασία γύρω στους 37 °C και η χρήση της κατάλληλης για το σκοπό συσκευής (σπρέι, φιαλίδια, ρινικός αναρροφητήρας κ.ά.) είναι άλλοι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την αποτελεσματικότητα.

Ο φυσιολογικός ορός είναι επίσης χρήσιμο βοήθημα σε περίπτωση διαφόρων προβλημάτων της ανώτερης αναπνευστικής οδού.

Ας δούμε μαζί πώς δρα όταν υπάρχει υπερβολική παραγωγή βλέννας.

Μπουκωμένη και βουλωμένη μύτη: Όταν το ισότονο διάλυμα κάνει τη διαφορά

Το ισότονο διάλυμα είναι το πρώτο βοήθημα στη συνήθη θεραπεία που συνταγογραφεί ο παιδίατρος σε περίπτωση μπουκωμένης και βουλωμένης μύτης.

Συγκεκριμένα, μια πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση ορισμένων μελετών σχετικά με τη χρήση του έχει δείξει ότι το ισότονο διάλυμα βελτιώνει την κατάσταση του παιδιού, μειώνοντας τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων σε περίπτωση:

• Κρυολογήματος ή άλλων λοιμώξεων της ανώτερης αναπνευστικής οδού.
• Ρινίτιδας, συμπεριλαμβανομένης της αλλεργικής ρινίτιδας.
• Ιγμορίτιδας.
• Οξείας παραρρινοκολπίτιδας.
• Χρόνιας παραρρινοκολπίτιδας.

Επιπλέον, έχει αποδειχθεί ότι ο καθαρισμός της μύτης με ισότονο διάλυμα είναι χρήσιμο βοήθημα για τους εξής λόγους:

• Προωθεί την απομάκρυνση της περίσσειας βλέννας, κρούστας, σκόνης και αλλεργιογόνων.
• Ρυθμίζει την έκλυση φλεγμονωδών μεσολαβητών.
• Μειώνει το οίδημα ή τη διόγκωση του βλεννογόνου.
• Ευνοεί τη φυσιολογική κίνηση των κροσσών, που είναι απαραίτητη για την απομάκρυνση της βλέννας και άλλων "εισβολέων" από τις ρινικές κοιλότητες.

Μελέτες έχουν επίσης δείξει ότι η χρήση ισότονου φυσιολογικού ορού (0,9% NaCl) είναι ασφαλής ακόμη και σε νεογέννητα και σε ορισμένες περιπτώσεις πιο αποτελεσματική από τον υπέρτονο φυσιολογικό ορό, καθώς υποστηρίζει τόσο την έκκριση βλεννινών όσο και τη διατήρηση της φυσιολογικής δομής του βλεννογόνου.

Ως εκ τούτου, ο ισότονος φυσιολογικός ορός θεωρείται ως βοήθημα πρώτης επιλογής για τον καθαρισμό της μύτης.

Είδαμε τα χαρακτηριστικά και τις ιδιότητες του ισότονου διαλύματος και πώς δρα αυτό το διάλυμα νερού και αλατιού, που αναπτύχθηκε ειδικά για να μιμείται καλύτερα τα φυσιολογικά υγρά.

Να θυμάστε πάντα ότι ο φυσιολογικός ορός είναι ασφαλής όταν υπάρχει συνεργασία με τον παιδίατρο του παιδιού σας: επομένως, να τον ρωτάτε πάντα για να ξεδιαλύνει τυχόν αμφιβολίες και να μπορείτε να λαμβάνετε τις εξηγήσεις που χρειάζεστε!